عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر تجربه میدانی خود گفت: برخلاف برخی روایت‌ها، انگیزه اصلی حضور مردم در تجمعات شبانه، نه منافع شخصی بلکه دغدغه‌ای مشترک با عنوان «ایران» است.

به گزارش روابط‌عمومی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم مهدی حسین‌زاده فرمی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به تجربه حضور میدانی خود در تجمعات شبانه مردمی، اظهار کرد: آنچه از نزدیک در این تجمعات مشاهده کرده، با برخی روایت‌های رایج درباره شرکت‌کنندگان تفاوتی اساسی دارد و انگیزه اصلی بسیاری از حاضران را می‌توان در مفهوم «ایران» جست‌وجو کرد.

«ایران»؛ کلیدواژه مشترک حضورهای شبانه

وی گفت: پیش از این درباره تجمعات مردمی وفاداران انقلاب، روایت‌هایی شنیده بودم که برخی تلاش می‌کردند با برچسب‌هایی مانند «ساندیس‌خورها» آنها را توصیف کنند، اما زمانی که شخصاً در این شب‌ها در میان مردم حاضر شدم، با واقعیتی کاملاً متفاوت مواجه شدم. آنچه در این حضورها دیدم، دارای تعریفی دیگر و عمیق‌تر بود.

این استاد دانشگاه افزود: دلایل مختلفی برای حضور گسترده مردم در خیابان‌ها می‌توان برشمرد؛ از حمایت از انقلاب اسلامی تا انگیزه‌های احساسی و هیجانی ناشی از شعارها، اما آنچه در این میان برجسته است، کلیدواژه «ایران» است که می‌توان آن را مهم‌ترین انگیزه مشترک میان طیف‌های مختلف حاضر در این تجمعات دانست.

حضور مردمی بدون حمایت‌های مادی

وی با اشاره به شرایط حضور مردم در این تجمعات خاطرنشان کرد: در این شب‌ها، خبری از پذیرایی‌های گسترده نیست؛ حتی در موارد متعددی مشاهده کردم که افراد، پرچم جمهوری اسلامی را با هزینه شخصی و از دست‌فروشان خریداری می‌کنند که قیمت آن بسته به اندازه، از ۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان متغیر است.

حسین‌زاده فرمی ادامه داد: تنها پذیرایی محدود در این فضاها توسط موکب‌هایی است که عمدتاً از سوی هیئت‌های قدیمی و بزرگ برپا شده و شامل چای، گاهی شیرکاکائو و در برخی موارد یک سوپ ساده است. در عین حال، بسیاری از خانواده‌ها نیز با همراه داشتن سبدهایی از خوراکی، از خود و فرزندان‌شان پذیرایی می‌کنند.

غلبه طبقات متوسط رو به پایین در ترکیب جمعیتی

وی با توصیف ویژگی‌های جمعیتی حاضران اظهار کرد: آنچه از ظاهر افراد، نوع پوشش، تلفن‌های همراه و وسایل نقلیه آنان برمی‌آید، نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از این جمعیت را طبقات متوسط رو به پایین تشکیل می‌دهند. افرادی که غالباً با اتوبوس، مترو، موتورسیکلت یا خودروهای شخصی ساده در این تجمعات حضور پیدا می‌کنند.

این عضو هیئت علمی افزود: به نظر می‌رسد بسیاری از این افراد از جمله کسانی هستند که کمتر از برخی منافع بهره‌مند شده‌اند، اما با این حال در صحنه حضور دارند.

خیابان؛ میدان تعیین‌کننده در تحولات

وی با تأکید بر اهمیت خیابان در شرایط کنونی کشور بیان کرد: کارکرد اصلی این تجمعات را می‌توان در خنثی‌سازی توطئه‌ها دانست. در وضعیت فعلی، خیابان به یک میدان تعیین‌کننده تبدیل شده است و بازیگران مختلف نیز به اهمیت آن واقف هستند.

حسین‌زاده فرمی ادامه داد: حتی جریان‌هایی مانند پهلوی و همچنین چهره‌هایی نظیر ترامپ و نتانیاهو نیز به‌دنبال تأثیرگذاری بر خیابان هستند و در پیام‌های خود بارها به این موضوع اشاره کرده‌اند که نتیجه نهایی تحولات در خیابان رقم می‌خورد.

نقش پررنگ زنان و نوجوانان در میدان

وی با اشاره به ترکیب جمعیتی این تجمعات گفت: آنچه در این میان قابل توجه است، نقش برجسته زنان و نوجوانان در این حضورهای مردمی است. به‌ویژه در تهران، به نظر می‌رسد که خیابان‌ها بیش از هر چیز توسط زنان و نوجوانان تسخیر شده است.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: حضور زنان در این تجمعات، پررنگ‌تر از مردان است و آنان نقش فعال و کنشگرانه‌ای ایفا می‌کنند. همچنین نوجوانان دهه هشتادی و نودی نیز حضوری جدی دارند و حتی در مواردی می‌توان نوعی هدایت و نقش‌آفرینی میدانی از سوی آنان را مشاهده کرد.